นายวาณิช คือ นวนิยายชีวิตของ “หลิ่ว” เด็กชายยากจนเชื้อสายจีนแต้จิ๋ว ที่อพยพจากจีนมาสยาม สร้างตัวจากศูนย์จนเป็นพ่อค้าใหญ่ แต่สิ่งที่เรื่องนี้ขายจริง ๆ ไม่ใช่ความรวย คือ “วิธีคิดของคนรู้จักพอ” ชีวิตที่มีคุณค่าไม่ได้วัดด้วยเงิน แต่ด้วยจุดมุ่งหมาย ความกตัญญู และศักดิ์ศรีของการเป็นมนุษย์

ฉากหลังของเรื่องพาเราเห็นโลกการค้าของคนจีนโพ้นทะเลในสยาม ทั้งช่วงปกติและช่วงสงครามโลก การดิ้นรนของผู้อพยพ ความผูกพันของชุมชนจีน ระบบเครือญาติ แซ่ ตระกูล รวมถึงผลกระทบจากสงคราม โดยเฉพาะช่วงที่ญี่ปุ่นรุกรานจีน ซึ่งหลิ่วปลูกฝังลูกหลานให้ไม่ลืมมาตุภูมิ แม้อยู่ไกลแค่ไหนก็ยังมีรากเดียวกัน แนวคิด “ใบไม้ย่อมร่วงสู่โคนต้น” สะท้อนความกตัญญูต่อแผ่นดินเกิดและบรรพชนอย่างชัดเจน

ท้ายที่สุด นายวาณิช ไม่ได้ยกย่องความร่ำรวย แต่ย้ำว่า ความยากลำบากสร้างคน เงินไม่ใช่คำตอบสุดท้ายของชีวิต และมนุษย์ควรรู้ว่าตนเองมีชีวิตอยู่ไปเพื่ออะไร ก่อนที่ “ดาวจะดับแสง” เรื่องนี้จึงเป็นทั้งนวนิยายชีวิต ประวัติศาสตร์คนจีนในไทย และคู่มือความคิดสำหรับคนทำมาค้าขายในโลกที่แข่งขันโหดขึ้นทุกวัน