ประมุขของสามก๊ก คือ โจโฉ เล่าปี่ ซุนกวน รู้จักและสันทัดในการใช้คน! ในเขตที่พวกเขาปกครองอยู่ พวกเขาต่างแสวงหาบุคลากรทุกประเภทให้มาช่วยงานการก่อร่างสร้างตัวของตนอย่างสุดกำลัง คนดีทั้งหลายจึงมิได้ถูกมองข้ามไปง่ายๆ ไม่นำพา ดังนั้น ในยุคที่มีผู้ทรงสติปัญญาความสามารถหลากหลายโผล่ผุดขึ้นมาอย่างมากมายเช่นนี้

หนึ่งคือ มีโอกาสที่เปิดกว้างให้

สองคือ เจ้านายสันทัดในการใช้คน

จะขาดข้อหนึ่งข้อใดในสองข้อนี้ไม่ได้ทั้งสิ้น

ศิลปะการใช้คนในสามก๊ก เป็นมรดกทางบุคลากรศาสตร์อันทรงคุณค่าเป็นที่ยิ่งของจีนโบราณ การสนใจค้นคว้าศิลปะอันนี้ จะมีคุณประโยชน์อย่างใหญ่หลวงแก่การใช้คนของวงการทั่วไปอย่างกว้างขวาง การค้นคว้าศิลปะการใช้คนในสามก๊ก จะต้องเริ่มต้นจากการประเมินตัวบุคคลอย่างถูกต้องก่อนอื่น เพราะมีแต่การประเมินตัวบุคคลอย่างถูกต้องเท่านั้น จึงสามารถใช้คนได้อย่างถูกต้อง